Naciśnij guzik i przejdź od razu do interesującego Cię wyrażenia.
SŁOWNIK
YANG (energia narządowa, gorąca).Yang jest jednym z dwóch fundamentalnych aspektów energii, które razem (z energią Yin) tworzą życiową energię znaną jako Qi. Yang reprezentuje aktywność, ciepło, jasność i funkcje ekspansywne w ciele.
Niedobory Yang mogą prowadzić do różnych dolegliwości, które w terminologii Medycyny Zachodniej mogą być nazywane niedoczynnością tarczycy. Są one rezultatem niedoborów Yang oraz deficytu energii Qi Śledziony, Nerek oraz Wątroby. Niedobory te powstają w wyniku stresu, problemów emocjonalnych, przepracowania, niezdrowej diety, zewnętrznych czynników środowiskowych lub dziedziczenia.
YIN (energia narządowa, zimna) Yin jest jednym z dwóch fundamentalnych aspektów energii, które razem (z energią Yang) tworzą życiową energię znaną jako Qi. Yin reprezentuje pasywność, chłodzenie, ciemność i funkcje konserwujące w ciele.
Yin jest uważane za pierwiastek wilgotności i materialnego aspektu, podczas gdy Yang odnosi się do ciepła pierwotnego i bardziej do aspektu dynamicznego. Yin i Yang są wzajemnie zależne i nie mogą istnieć bez siebie. Wszystko w przyrodzie ma zarówno aspekty Yin, jak i Yang, a zdrowie zależy od równowagi między nimi.
Niedobór Yin może prowadzić do różnych dolegliwości, które w terminologii Medycyny Zachodniej mogą być nazywane nadczynnością tarczycy. Są one rezultatem niedoborów Yin oraz deficytu energii Qi Śledziony, Nerek oraz Wątroby. Niedobory te powstają w wyniku stresu, problemów emocjonalnych, przepracowania, niezdrowej diety, zewnętrznych czynników środowiskowych lub dziedziczenia.
CHI (energia życiowa, energia rozgrzewająca krew). Na CHI składa się:Yang i Yin) Chi jest określane jako esencja witalna, która jest obecna we wszystkich rzeczach, a więc posiada aspekt zarówno materii, jak i energii.
Słowo CHI oznacza zarówno substancję, jak i funkcję. Czyste CHI, zużyte CHI oraz CHI z treści pożywienia mają charakter materialnego CHI. Natomiast CHI serca, wątroby, śledziony, nerek i żołądka, a także kanałów i kanalików, ma charakter funkcji. Substancja i funkcja są to dwa oddzielne pojęcia, lecz są blisko związane ze sobą i nie można ich traktować oddzielnie.
Według TCM, człowiek uzyskuje energię Chi z trzech źródeł:
1. Yuan Qi – jest to „energia pierwotna”, która jest dziedziczona od rodziców i jest przekazywana płodowi w momencie poczęcia.
2. Gu Qi – jest to energia „zbożowa/pokarmowa” i pochodzi ona ze spożywanego pokarmu.
3. Zong Qi – jest to „energia z powietrza”, która jest pochłaniana przez nasz organizm za pomocą płuc, skóry i włosów.
Energia Chi jest w relacji z Yin i Yang. Chi może być podzielona na Yin i Yang.
Termin Chi w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej (TCM) odnosi się do fundamentalnej substancji we wszechświecie, często nazywanej „energią”, choć nie ma ona dosłownego odpowiednika w zachodnich językach. Qi jest obecna w pierwszym oddechu wydawanym przez człowieka, który przychodzi na świat. Choć niewidoczna, jest pełna mocy i wpływa na wszystko, co żyje.
Chi pełni kilka podstawowych ról w organizmie:
1. Transformacja: przekształca wdychane powietrze i spożywany pokarm w substancje witalne karmiące ciało: qi, krew oraz płyny ustrojowe.
2. Poruszanie i transport: Moc i potencjał chi generuje ruch w całym ciele. Przy niedoborze chi czujemy się zmęczeni, a substancje witalne nie mogą być transportowane do tkanek i komórek. CHI uaktywnia powstanie i ruch płynów. Płyny natomiast nawilżają i odżywiają organy wewnętrzne (ZANG-FU) – miejsce transformacji i przekształceń CHI.
3. Ogrzewanie: chi motywuje do działania, aktywizuje, rozgrzewa, normalizuje temperaturę ciała. Jest to funkcja JANG-CHI nerki i śledziony-trzustki. Ciepło jest niezbędne dla przebiegu wszystkich procesów fizjologicznych.
4. Ochrona: Kiedy chi jest silna, służy jako tarcza chroniąca ciało przed zewnętrznymi wpływami klimatycznymi.
5. Unoszenie: chi porusza się we wszystkich kierunkach – w górę, w dół, do wewnątrz i na zewnątrz. Energia chi utrzymuje wszystko na swoim miejscu. Np. CHI utrzymuje płyny wewnątrz ciała. Gdy jest niedobór CHI nerek – płyny wyciekają na zewnątrz, stąd pojawia się moczenie nocne lub nietrzymanie moczu.
6. Funkcja kontrolna: CHI kontroluje krew w naczyniach. Chroni ją przed wynaczynieniami, krwawieniem i krwotokami. CHI kontroluje także płyny ciała, np. poty – przed nadmierną utratą, mocz – przed nietrzymaniem, nasienie – przed emisją.
7. Funkcja utrzymująca i podtrzymująca narządy w ich prawidłowym położeniu. I tak np. w niedoborze CHI śledziony-trzustki mamy do czynienia z opadaniem narządów.
Niedoborowi CHI towarzyszy niedobór płynów. I na odwrót.
Jeśli CHI krąży harmonijnie po naszym ciele, czujemy swobodę i energię. chi, która ulega zastojowi, doprowadza do powstania nagromadzeń przejawiających się jako otyłość, guzy, cysty, nowotwory oraz różne choroby o podłożu wirusowym lub grzybiczym.
XUE (energia odświeżająca krew) W tradycyjnej medycynie chińskiej (TCM), „Xue” odnosi się do krwi. Znaczenie pojęcia „Krew” w medycynie chińskiej jest inne niż w medycynie zachodniej. W TCM, Krew jest swego rodzaju formą Qi, bardziej gęstą i materialną, niemniej jednak jest to wciąż Qi.
Krew jest nierozerwalnie związana z Qi, jako że Qi nadaje Krwi tchnienie życia. Chińczycy uważają, że bez Qi, Krew byłaby tylko bezwładnym płynem. Krew jest produkowana z Gu Qi oraz Zong Qi w Sercu.
Wątroba jest odpowiedzialna również za przechowywanie Krwi (Xue). Jest najważniejszym narządem jeśli chodzi o jej ochronę i odpowiada za ilość Krwi, jaka aktualnie znajduje się w naczyniach.
Główną funkcją Krwi jest odżywianie ciała, w czym uzupełnia działanie Qi. Inną funkcją Krwi jest nawilżanie tkanek ciała. Krew jest bardzo ważna też z innego względu – jako gęsta i płynna jest częścią Yin i zapewnia materialny fundament dla Shen (Umysłu).
Shen jest kluczowym pojęciem w tradycyjnej medycynie chińskiej (TCM). Reprezentuje świadomość, funkcje mentalne i emocjonalne. Shen osobiste odzwierciedla równowagę umysłowo-emocjonalną danej osoby. Shen jest fundamentem naszego istnienia. Chińczycy twierdzili, że pojawia się wkrótce po poczęciu i opuszcza ciało po śmierci.
Shen odpowiada za wszelaką aktywność umysłową, rozumowanie, poznawanie, wszelkie procesy myślowe związane z logiką, inteligencją, pamięcią i pomysłowością. Stanowi niewidzialną dla nas przestrzeń, w której odbierane i przetwarzane są sygnały płynące z naszych zmysłów i intuicji i kontroluje odpowiedzi ciała i umysłu na te sygnały.
Shen jest również powiązane z teorią Pięciu Shen, która mówi, że Shen posiada swoje aspekty powiązane z narządami Zang (narządami pełnymi: Wątrobą, Sercem, Śledzioną, Płucami i Nerkami).
Jing (Tsing) stanowi fundament dla rozwoju fizycznego i umysłowego. Ta niebywale cenna substancja przechowywana jest w Nerkach.
Istnieją 2 źródła esencji życiodajnej esencji Jing – wrodzone i nabyte.
1. Wrodzone zwane również: YUANG-CHI inaczej dziedziczne. Przedurodzeniowe Jing powstaje podczas poczęcia z Jing rodziców. Ten rodzaj energii nie jest odnawialny.
2. Jing nabyte, które tworzy się po narodzinach przez energię powstałą z transformacji pożywienia i napojów (Żołądek i Śledziona).
Co jest tutaj istotne – Jing nabyte (Yuang Chi) uzupełnia Jing wrodzone, dlatego tak ważne jest prawidłowe odżywianie, by zwiększyć aktywność nawet małej ilości wrodzonej Jing i wydłużyć czas na swoim „wewnętrznym zegarze życia”.Jing po narodzinach wpływa na rozwój fizyczny i umysłowy oraz zdolności reprodukcyjne.
Ludzie starsi, nie mający odpowiedniej ilości TSING (połączenie esencji życiodajnej powstałej z energii przedurodzeniowej i pożywienia, które spożywamy), starzeją się bardzo szybko i mają kłopoty z pamięcią; powstają więc podstawowe kłopoty z substancjami, a kości stają się bardzo słabe. Jeżeli przy urodzeniu nie otrzymamy odpowiedniej ilości JUAN-CHI (energia przedurodzeniowa), a jesteśmy w stanie wyprodukować energię TSING sami, tworzy się pewien rodzaj równowagi, radzimy sobie z sytuacją. Jeżeli nie odżywiamy się właściwie, to wtedy szybko wyczerpujemy JUAN-CHI. Ale jeżeli odżywiamy się właściwie, prawidłowo oddychamy i prowadzimy ćwiczenia ruchowe – zwiększamy energię i nie wyczerpujemy własnej JUAN-CHI.
Hun to pojęcie z tradycyjnej medycyny chińskiej (TCM), które odnosi się do duszy eterycznej. Hun jest powiązane z Wątrobą i jest źródłem naszej aktywności oraz kreatywności, które dodają nam sił do konsekwentnej realizacji wizji i marzeń.
Hun wpływa na zdolność planowania i kierowania życiem. Dobra jakość i ilość Krwi, ukorzenia nas i pomaga podejmować mądre decyzje. Hun jest związane z ekspansją (stymulacją przychodzenia i odchodzenia Hun) i kontrakcją (ograniczeniem przychodzenia i odchodzenia Hun) w naszym życiu psychicznym.
W TCM, Hun jest jednym z pięciu aspektów duchowych, obok Shen, Yi, Po, Zhi. Każdy z tych aspektów jest powiązany z określonym narządem Zang i ma swoje unikalne funkcje i cechy.
Yi w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej (TCM) jest jednym z pięciu „duchów-umysłów” i jest przechowywany przez Śledzionę. Yi jest związany z myślą, intelektem i zrozumieniem, a także z intencją i kreatywnością. Śledziona w TCM jest głównym organem trawienia, oddzielającym i przekształcającym użyteczne składniki odżywcze od produktów odpadowych.
Po jest jednym z pięciu „duchów-umysłów” i jest przechowywane przez Płuca. Po jest związane z ciałem, zmysłami i świadomością związaną z ciałem. Jest to aspekt świadomości, który rozpuszcza się z elementami ciała w momencie śmierci. Po jest odpowiedzialne za wszystkie zmysłowe aspekty świadomości, w tym siedem otworów: dwa oczy, dwa uszy, dwa otwory nosa, usta.
Zhi jest jednym z pięciu „duchów-umysłów” i jest przechowywane przez nerki. Zhi jest związane z wolą, determinacją umysłu, skłonnością do lubienia lub nielubienia czegoś. Jest to głębokie i silne dążenie całego bytu.
Jeśli to, do czego dążymy, jest zgodne z tym, co jest korzystne dla życia, wola służy rozwojowi i osiągnięciu bytu. Jeśli to, do czego dążymy, jest sprzeczne z naturalnym porządkiem, wola zwraca swoją moc przeciwko życiu, wyczerpując witalność z namiętnościami i poniżając ją niewłaściwymi pragnieniami. Jeśli to, do czego dążymy, jest zgodne z naszą pierwotną naturą, wola jest stałym przypomnieniem tego, co jest słuszne, i prowadzi nas do spełnienia naszego przeznaczenia.
Zang (organ pełny) odnosi się do pięciu głównych systemów organów, które są Yin w naturze i są odpowiedzialne za wiele podstawowych funkcji organizmu. Te pięć organów Zang to Serce, Wątroba, Śledziona, Płuca i Nerki.
Zgodnie z teorią Zang-Fu w TCM, organy Zang (Yin) przechowują, produkują i rezerwują substancje życiowe, podczas gdy organy Fu (Yang) transportują i przekształcają jedzenie i płyny. Każdy organ jest powiązany z innymi, a zaburzenia mogą wystąpić zarówno w samym organie, jak i z powodu zerwanych relacji między organami.
Fu odnosi się do sześciu głównych systemów organów (organ pusty), które są Yang w naturze i są odpowiedzialne za wiele podstawowych funkcji organizmu. Te sześć organów Fu to Żołądek, Pęcherzyk żółciowy, Małe jelito, Duże jelito, Pęcherz moczowy i Potrójny Ogrzewacz..
Zgodnie z teorią Zang-Fu w TCM, organy Fu (Yang) transportują i przekształcają jedzenie i płyny. Każdy organ jest powiązany z innymi, a zaburzenia mogą wystąpić zarówno w samym organie, jak i z powodu zerwanych relacji między organami. Fu odnosi się do sześciu organów, które są Yang. Ich główną funkcją jest przesyłanie i trawienie składników odżywczych bez ich przechowywania oraz wydalanie odpadów.
Termin „Wiatr” odnosi się do jednego z sześciu zewnętrznych czynników patogennych, które mogą wpływać na organizm i wywoływać choroby.
Wiatr w TCM jest postrzegany jako dynamiczny, zmieniający się czynnik, który może przenikać ciało, wpływając na równowagę energetyczną. Wiatr jest często rozpatrywany jako czynnik, który przenosi inne czynniki patogenne, takie jak Zimno, Gorąco czy Wilgoć, głęboko do organizmu.
Termin „Gorąco” jest często używany do opisu stanów patologicznych. Na przykład, stresujący tryb życia może doprowadzić do „przegrzania” wątroby. W TCM, jednym z najczęściej występujących zaburzeń wątroby jest „Ogień Wątroby”, który jest związany z różnymi objawami, takimi jak nadciśnienie, migreny, zawroty głowy, suchość jamy ustnej, drażliwość, wybuchowość, bóle w obszarze skroni, pieczenie lub zaczerwienienie oczu, zapalenie spojówek, zaburzenia temperatury ciała (np. zimne stopy, ale gorąc w górnej części ciała), uczucie gorzkiego smaku w ustach.
Meridiany są powiązane z różnymi narządami i systemami w ciele, a energia, znana jako „Qi”, przepływa przez te meridiany.
Meridiany stanowią drogi przepływu qi oraz krwi, które są głównymi płynami naszego ciała. Cała ta sieć składa się z 12 głównych meridianów oraz 8 meridianów cudownych. Meridiany – zwane również kanałami, są rozmieszczone na całej powierzchni ciała, łącząc struktury zewnętrzne z organami i zespalając ciało w jeden, wspólnie działający system. W medycynie chińskiej bardzo dużą uwagę zwraca się na prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu oraz na panującą równowagę pomiędzy zachodzącymi tam procesami, dlatego też punkty akupunkturowe znajdują się na liniach przebiegu meridianów.
Meridiany główne to te, do których przypisane są na stałe określone narządy wewnętrzne, między innymi serce, płuca, nerki, wątroba, żołądek lub pęcherz. Energia przepływa przez nie nieustannie odżywiając poszczególne organy. Meridiany cudowne nie mają przypisanych konkretnych narządów wewnętrznych. Stanowią one za to rezerwuary qi, krwi oraz yang dla organizmu. Przechowywana w nich energia wydzielana jest w momentach szczególnego zapotrzebowania na nią, np. w czasie choroby.
Meridiany są kluczowym elementem wielu terapii TCM, takich jak akupunktura i akupresura, gdzie punkty wzdłuż tych meridianów są stymulowane, aby zrównoważyć przepływ Qi i przywrócić zdrowie.
Meridiany główne są przyporządkowane do narządów, nazywanych też „obiegami czynnościowymi”, określanych w medycynie chińskiej jako Zang Fu. Narządy Zang Fu dzielą się na dwie grupy – narządów Zang – czyli narządów „pełnych” oraz narządów Fu – czyli narządów „pustych”.
Minimum energetyczne odnosi się do momentu w cyklu dobowym, kiedy dany organ lub system ciała osiąga najniższy poziom aktywności energetycznej. Na przykład, dla płuc, minimum energetyczne przypada między godziną 15:00 a 17:00. Jest to czas, kiedy należy o nie zadbać i ich nie nadwyrężać – to faza odpoczynku. W TCM, różne organy mają swoje maksima i minima energetyczne w różnych momentach doby, co wpływa na ich funkcjonowanie i zdolność do przetwarzania energii Qi.
Maksimum energetyczne odnosi się do momentu w cyklu dobowym, kiedy dany organ lub system ciała osiąga najwyższy poziom aktywności energetycznej. Na przykład, dla płuc, maksimum energetyczne przypada między godziną 3:00 a 5:00. Jest to czas, kiedy mogą nasilić się różne objawy związane z kaszlem, katarem i oddechem. W TCM, różne organy mają swoje maksima i minima energetyczne w różnych momentach doby, co wpływa na ich funkcjonowanie i zdolność do przetwarzania energii Qi.
Potrójny Ogrzewacz nie ma konkretnej formy anatomicznej, ale odnosi się do połączonych funkcji różnych narządów biorących udział w procesie przetwarzania pożywienia, wody i powietrza oraz produkcji Qi, Krwi (Xue) i Płynów (Jin Ye).
Potrójny Ogrzewacz dzieli ciało na trzy części: Górny, Środkowy i Dolny Ogrzewacz:
1. Górny Ogrzewacz obejmuje Serce i Płuca. Jego głównym zadaniem jest pozyskiwanie pożywienia i wody i zsyłanie ich do Środkowego Ogrzewacza.
2. Środkowy Ogrzewacz obejmuje Żołądek i Śledzionę. Związane są z nim głównie funkcje trawienne, czyli transformacja pożywienia i płynów w energię odżywczą (Gu Qi) i jej transport.
3. Dolny Ogrzewacz obejmuje Wątroba, Nerki, Jelito Cienkie, Jelito Grube, Pęcherz Moczowy. Narządy te oddzielają czyste od nieczystego i wydalają zbędne substancje z naszego organizmu.
Potrójny Ogrzewacz wspiera funkcje odpornościowe organizmu poprzez kontrolowanie przepływu Qi i Xue oraz utrzymanie równowagi energetycznej. Prawidłowo funkcjonujący Potrójny Ogrzewacz jest kluczowy dla ochrony przed różnymi chorobami i infekcjami.